15 Nisan 2013 Pazartesi

TİCARET HUKUKU II (HUK212U) - aöf Ders Notu Çıkmış Sorular


1. ÜNİTE- Anonim Şirkete Giriş, Kuruluş, Temel ilkeler
Anonim şirket, Türk Ticaret Kanunu’nda 329-563’ncü maddeler arasında düzenlenmiş olan bir sermaye şirketidir. Ortakların sorumluluğunun sınırlı olması, şirkete ortak olma ve ayrılmanın kolay olması, kurumsal yapısı bu şirketin yaygın olarak tercih edilmesine neden olmaktadır. Anonim şirketlerin ekonomi üzerindeki etkileri önemlidir. Anonim şirketler; çok sayıda menfaat sahibini bir araya getiren, büyük miktarlarda sermayenin toplanmasını sağlayan ve ülke ekonomisinde çok önemli yeri olan bir şirket tipidir.

ANONİM ŞİRKETİN YARARLARI

  • Anonim şirketlerin kurumsal yapısı, ortakları değişmesine rağmen şirketin bundan etkilenmeden devam etmesine imkân verir.

  • Atıl durumdaki küçük tasarruşarı bir araya getirerek büyük sermayeler oluştururlar. Böylece büyük yatırımlar ve büyük projelerin gerçekleştirilmesine imkân verir.

  • Şirket ortaklarının sorumluluğun sınırlı olması, pay devrinin kolay olması da tercih edilmesine neden olmaktadır.

ANONİM ŞİRKETİN SAKINCALARI

  • Anonim şirketler büyük sermaye oluşumuna, tekelleşmeye ve piyasada rekabetin sınırlanmasına neden olabilmektedir. Ayrıca devlet karşısında kendi ekonomik çıkarlarını korurken kamu menfaatine zarar veren baskı grupları ortaya çıkabilmektedir.

  • Özellikle çok ortaklı anonim şirketlerde pay sahiplerinin genel kurul toplantısına ilgisiz kalması güç boşluğuna yol açmaktadır. Çoğunluk ilkesine göre yönetilen anonim şirketlerde, örgütlü küçük bir azınlığın yönetimi ele geçirip şirketi kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirme ihtimali vardır

  • Halka açık anonim şirketlerde, piyasa dolandırıcılığı (manipülasyon) sermaye piyasasına duyulan güveni sarsabilmektedir.

Güç boşluğu: Anonim şirketlerde pay sahiplerinin genel kurul toplantılarına ilgisizliğidir. Bu durum, sermayenin çoğunluğuna sahip olmayan bir veya bir kaç grubun yönetime hâkim olmasına yol açmaktadır.

ANONiM ŞİRKETİN TÜRLERi

Anonim şirketleri ortak sayısı, halka açık olup olmaması, kabul edilen sermaye sistemi ve ölçekleri bakımından ayrıma tabi tutmak mümkündür.
ORTAK SAYISI BAKIMINDAN ANONİM ŞİRKETLER

Tipik Anonim Şirket

Çoğunluk ilkesinin geçerli olduğu anonim şirketlerde genellikle birden çok pay sahibi bulunmaktadır. Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan düzenlemelerde çok ortaklı anonim şirket esas alınmaktadır. Örneğin genel kurula, azlığı oluşturan pay sahiplerine ilişkin düzenlemeler böyledir.

Baştan şirketin tek ortakla kurulması mümkün olduğu gibi çok ortaklı bir şirketin sonradan tek ortaklı hâle gelmesi de mümkündür (TTK m.338). Türk Ticaret Kanunu’nda tek ortaklı anonim şirketlere ilişkin özel düzenlemeler mevcuttur. Örneğin, tek pay sahipli anonim şirketlerde bu pay sahibi genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir. Tek pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleri için yazılı olmaları şarttır.

Halka Açıklık Bakımından Anonim Şirketler

Kapalı Tip Anonim Şirket
Genelde aile işletmesi şeklinde yapılanmış anonim şirketler olup, sermayesi düşük, ortak sayısı da azdır, hatta tek ortaklı olarak da kurulabilmektedir. Bu şirketler tamamen Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabidirler.

Halka Açık Anonim Şirket
Hisse senetlerini halka arz eden veya arz etmiş sayılan şirketler halka açık anonim şirketlerdir (SerPK m.3/g). Pay sahibi sayısı 250’yi aşan anonim şirketlerin hisse senetleri halka arzolunmuş sayılır ve bu şirketler, halka açık anonim şirket hükümlerine tabi olurlar (SerPK m.11/I). Halka açık anonim şirketler, öncelikle Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine, boşluk bulunması durumunda ise Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabidir.

Halka açık anonim şirketler için geçerli olan başlıca özellikler şunlardır:

Ø  Esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak şartıyla, kâr payı imtiyazı sağlayarak, oy hakkından yoksun hisse senedi çıkarabilirler (SerPK m.14A/I).

Ø  Kâr payı dağıtmakla yükümlüdürler, esas sözleşmelerinde birinci temettü oranının gösterilmesi zorunludur (SerPK m.15/I).

Ø  Halka açık anonim şirketlerde kurumsal yönetim ilkeleri uygulanacaktır, bu konuda kurallar Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenecektir


Temettü, şirketlerin bir yıllık faaliyet dönemleri sonucunda elde ettikleri net dönem kazancı üzerinden yasal karşılıklar ayrıldıktan sonra dağıttıkları ve ortakların şirkette sermayelerinin bulunması karşılığında elde ettikleri getiridir.



Sermayesi Bakımından Anonim Şirketler

Esas Sermayeli Anonim Şirket
Türk Ticaret Kanunu’nda kabul edilen temel sistem esas sermaye sistemidir. Esas sermaye, ana sözleşmede gösterilmiş sabit bir rakamdır. Kayıtlı sermaye sistemine geçmemiş bütün anonim şirketlerde esas sermaye sistemi geçerlidir. Bu sistemde esas sermayenin artırılması ve azaltılması yetkisi genel kurula tanınmış olup bu konuda özel bir prosedür öngörülmüştür (TTK m.456 vd.473 vd). Anonim şirketlerde asgari sermaye tutarının elli bin (50.000 TL) Türk lirasından az olmaması gerekir

Kayıtlı Sermayeli Anonimşirket
Türk Ticaret Kanunu’nda benimsenen sermaye sistemlerinden birisi de kayıtlı sermaye sistemidir. Bu sistemin tipik özelliği belirli alt ve üst limitler arasında yönetim kurulu kararı ile sermaye artırımı yapılabilmesi, esas sözleşmenin değiştirilmesine gerek olmamasıdır. Ayrıca bu sistemde imtiyazlı ve itibari değer üzerinde pay çıkarma, rüçhan hakkının sınırlandırılması gibi yetkiler de yönetim kuruluna tanınabilmektedir.

*      Kayıtlı sermaye sistemine geçebilmek için bu konuda esas sözleşmede hüküm bulunması gerekir. Sonradan kayıtlı sermaye sistemine geçilebilmesi için alınan

Genel kurul kararı imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal ediyorsa onların da onayı alınmalıdır (TTK m.454). Kapalı tip anonim şirketler, kayıtlı sermaye sistemini kabul etmişlerse başlangıç sermayelerinin en az yüz bin (100.000 TL) Türk lirası olması gereklidir (TTK m.332/1). Buradaki asgari sermaye tutarı Bakanlar Kurulunca artırılabilir. Şirketin esas sözleşmesinde çıkarılmış sermaye ve yönetim kurulunun sermayeyi artırma yetkisinin gösterildiği kayıtlı sermaye tavanı yer alır. Bu rakama ulaşıncaya kadar yönetim kurulu tarafından sermaye artırımı yapılabilir. Ancak bu yetki yönetim kuruluna en çok beş yıl için tanınabilecektir

ANONiM şirketin TANIMI VE UNSURLARI

Tanımı
Anonim şirket, iktisadi konularda faaliyette bulunmak üzere kurulan; ticaret unvanına sahip; sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan; borçlarından dolayı yalnız mal varlığıyla sorumlu bulunan; pay sahiplerinin, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumlu oldukları, en az bir kişiyle kurulabilen şirkettir

Unsurları
Anonim şirketin başlıca unsurları ticaret unvanı, sermaye, şirketin mal varlığıyla sorumluluğu, ortakların sınırlı sorumluluğu, amaç ve konu ve tüzel kişilik şeklinde sayılabilir.

Ticaret Unvanı
Tüzel kişi tacir olan anonim şirketin ticaret unvanı kullanması zorunludur (TTK m.16/1, 18/1, 339/2-a). Unvan çekirdek ve ekten oluşmaktadır. Anonim şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmı, işletme konusu ve “Anonim şirket” kelimelerinden oluşur (TTK m.43/1). Buna göre “Süt Ürünleri Anonimşirketi” kelimeleri bir ticaret unvanının zorunlu kısımlarını göstermektedir.



Amaç ve Konu
Anonim şirketler, kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilir (TTK m.331/1). Esasen anonim şirketler kazanç elde etmek ve bunu ortaklarına paylaştırmak amacı güderler. Nitekim Türk Ticaret Kanunu’nda ortakların kâr payı almalarının müktesep hak olarak düzenlendiği görülmektedir

Sermaye
Anonim şirketin faaliyetlerini yürüterek amacını gerçekleştirebilmesi için sermayeye ihtiyacı vardır. Anonim şirketin sermayesi belirli ve paylara bölünmüştür (TTK m.329/1). Sermayenin önceden belirlenmiş sabit bir rakam olarak sözleşmede gösterilmesi gereklidir. Sabit bir rakam olması sermayenin değiştirilemeyeceği anlamına gelmez, sonradan genel kurul kararıyla sermayenin artırılması ve azaltılması mümkündür

Ortak Sıfatı ve Ortakların Sınırlı Sorumluluğu
Anonim şirkete gerçek kişiler ve tüzel kişiler ortak olabilirler. Ortak olmak için gerçek kişilerin fiil ehliyetine sahip olmaları gerekir, küçük ve kısıtlılar ise ancak yasal temsilcilerinin izniyle ortak olabilirler. Devlet memurlarının da anonim şirkete ortak olmalarına bir engel bulunmamaktadır. Anonim şirket ortakları şirkete karşı üstlendikleri sermaye borcu ile sınırlı olarak sorumludurlar. Şirkete karşı sermaye payını tamamen ödeyen bir ortak artık şirketin borçlarından sorumlu tutulamaz

Tüzel Kişilik
Anonim şirketler ticaret siciline tescil ile birlikte tüzel kişilik kazanırlar (TTK m.355/1). Tüzel kişilik kazanan anonim şirketlerin ortaklarından ayrı bağımsız mal varlığı vardır tüzel kişilik kazanmakla birlikte anonim şirketler hak ve fiil ehliyetine de sahip olurlar.

ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU

Anonim şirketlerin kuruluşunda ferman sistemi, izin sistemi ve normatif sistem olmak üzere üç sistem söz konusudur. Ülkemizde anonim şirketin kuruluşunda normatif sistem kabul edilmiştir. Normatif sistemde kanunda öngörülen işlemler yapılıp şartlar gerçekleştiğinde şirket tüzel kişilik kazanmaktadır. Anonim şirketlerde tescil kurucu nitelik taşımakta olup şirketin tüzel kişilik kazanması ticaret siciline tescil edilmesiyle gerçekleşir

Kuruluş Türleri
Eski Türk Ticaret Kanunu’nda ani ve tedrici kuruluş usulü öngörülmüş idi. Ani kuruluşta ortaklar sermayenin tamamını taahhüt ederlerken tedrici kuruluşta sermayenin bir kısmını ortaklar taahhüt edip geriye kalanı için halka başvurulmaktaydı.

*      Sermayenin niteliğine göre nakdi ve nitelikli kuruluştan da bahsedilebilir.

Nakdi Kuruluş: Anonim şirketin kuruluşunda ortaklarca taahhüt edilen sermayenin tamamının nakitten oluşması hâlinde nakdi kuruluş söz konusudur.

Nitelikli Kuruluş: şirketin kuruluşunda şirkete ayın sermaye getirilmesi, şirket hesabına bazı malların satın alınması, kurucular ve yönetim kurulu üyelerine bazı yararlar sağlanması hâlinde nitelikli kuruluş söz konusudur.

Ani Kuruluş - Halka Açık Kuruluş

Ani Kuruluş: şirket sermayesinin tamamının kurucular tarafından taahhüt edildiği yöntem ani kuruluştur. Ortakların sermaye borcunu kuruluşta tamamen ödemeleri şart değildir, önemli olan sermayenin tamamının kurucular tarafından taahhüt edilmesidir

Halka Açık Kuruluş: Halka açık kuruluş yönteminin uygulanabilmesi için öncelikle payların halka arz edileceklerinin esas sözleşmede öngörülmüş olması gerekir. Sermayeyi oluşturan payların bir kısmının veya tamamının halka arz edilmesi mümkündür. Halka arzedilmesi düşünülen nakit karşılığı paylar bir, birkaç veya tüm kurucular tarafından taahhüt edilebilir

Kurucular
Anonim şirketlerde pay taahhüt edip esas sözleşmeyi imzalayan gerçek ve tüzel kişiler kurucudur. Ayrıca pay taahhüdü ve esas sözleşmenin imzalanması işlemlerinin üçüncü kişiler hesabına yapılmasında, söz konusu üçüncü kişiler de sadece kuruluştan doğan sorumluluk bakımından kurucu sayılır

Kuruluş Belgeleri
Esas sözleşme kurucular beyanı, değerleme raporları, ayın ve işletme devralınmasına ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere, kurulmakta olan şirketle, kurucular ve diğer kişilerle yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler kuruluş belgeleridir.

Kuruluş Aşamaları
Türk Ticaret Kanunu’nda esasen ani kuruluş yöntemi kabul edilmiştir. Ayrıca kuruluştan hemen sonra halka açılmaya imkân veren bir düzenleme öngörülmüştür


TİCARET SİCİLİNE TESCİL VE İLAN

KURUCULAR BEYANI

PAY BEDELLERİNİN ÖDENMESİ

BAKANLIK İZNİ

AYNİ SERMAYEYE DEĞER BİÇİLMESİ

İMZALARIN NOTERDE ONAYLANMASI

ESAS SÖZLEŞMENİN DÜZENLENMESİ

ANONİM ŞİRKETLERİN KURULUŞU




KURULUŞTAKi EKSiKLiKLER, SORUMLULUK VE KANUNA KARŞI HiLE

Fesih Davası
Şirketin kurulmasında kanun hükümlerine aykırı hareket edilmek suretiyle, alacaklıların, pay sahiplerinin veya kamunun menfaatleri önemli bir şekilde tehlikeye düşürülmüş veya ihlal edilmiş olursa fesih davası açılabilecektir.

v  Fesih davasının mahkeme tarafından kabulü için iki şart bir arada bulunmalıdır:

(1) Kanuna aykırılık önemli ölçüde olmalıdır. Kanuna aykırılık önemli ölçüde ve nitelikte değilse mahkeme şirketin feshine ilişkin talebi reddetmelidir.

(2)şirket alacaklılarının, pay sahiplerinin veya kamunun menfaati önemli şekilde tehlikeye düşmüş ya da ihlal edilmiş olmalıdır.

v  Kuruluştaki hukuka aykırılık nedeniyle fesih davası açma yetkisine sahip olan kişiler şunlardır:

(1) Yönetim Kurulu, (2) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, (3) ilgili alacaklı, (4) Pay sahibi. Bu kişiler sınırlı olarak sayılmış olup, sayılanlar dışında başka bir kişinin fesih davası açma yetkisi yoktur.

Kuruluştan Sonra Devralma (Kanuna Karşı Hile)
Anonim şirketin nakit dışı sermaye ile kurulması, mahkemeye başvurma, bilirkişi seçimi, değer takdiri, ana sözleşmeye bu değerin yazılması gibi birtakım formalitelere uyulmasını gerektirmektedir. Kurucuların bu formalitelerden kaçınarak şirketin tescilinden sonra bir işletmeyi ve aynı devralmaları kanuna karşı hile sayılmış ve yapılan işlemin geçersiz olacağı öngörülmüştür

ANONiM ŞİRKETLERDEKi TEMEL iLKELER

Anonim şirketlerde geçerli olan çeşitli ilkeler mevcuttur. Bu ilkeler: çoğunluk ilkesi, sınırlı sorumluluk ilkesi, ortaklık haklarından sermaye payı oranında yararlanılması, mal varlığının korunması ilkesi, yabancı bir mal varlığını işletme ilkesi, dışarıdan denetleme ilkesi, devletin ilgilenmesi ilkesi, kamuyu aydınlatma ilkesi, eşit işlem ilkesi, kurumsal yönetim ilkeleri, emredici hükümler ilkesidir.





Özetin tamamı için tıklayınız.
www.kolayaof.com
AÖF Artık çok kolay!

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder